Om goed voorbereid te zijn op rampen, crisissituaties en grootschalig optreden beschikt elke gemeente en elk brandweerkorps, op basis van de aanwezige risico's op haar grondgebied, over één rampenplan, meerdere rampbestrijdingsplannen en een aantal operationele procedures.

Een rampenplan is een algemeen geldend plan dat voor alle type rampen en crisissituaties gebruikt kan worden. Hierin zijn de processen uitgewerkt die uitgevoerd moeten worden ten tijde van een grote ramp of crisis.

Een rampenbestrijdingsplan is een plan dat meer specifiek is uitgewerkt voor een 'naar plaats en aard vooraf voorzienbare' calamiteit. Rampbestrijdingsplannen zijn alleen noodzakelijk voor de meest risicovolle objecten waarbij ingeval van een calamiteit of brand er grote gevolgen zullen zijn voor de omgeving.
Daarnaast beschikken de operationele diensten zoals politie, brandweer en GHOR over multidisciplinair afgestemde operationele plannen. Deze plannen vormen de basis voor de wijze waarop de hulpdiensten gezamenlijk op zullen treden bij bijzondere risico objecten in de gemeente. Zo is er bijvoorbeeld een apart plan voor het optreden bij spoorwegongevallen (TIM), bij ongevallen op de grote rivieren (VIM) en voor ongevallen op de snelwegen (SIM) . Verder zijn er een groot aantal monodisciplinaire (brandweer) procedures in regionaal verband vastgesteld. Hierbij kan gedacht worden aan opschalingprotocollen (GRIP structuur) en de wijze waarop bijvoorbeeld bijstand geleverd zal worden in regionaal verband in de vorm van een brandweercompagnie als er een ramp plaats vindt in een buurregio.

Daarnaast beschikt de lokale brandweer nog over zogenaamde objectkaarten en aanvalsplannen die bedoeld zijn voor de eerste snelle inzet van de bevelvoerder van de éérste bluswagen respectievelijk de officier van dienst.