De gemeentelijke ombudsman

Ter ondersteuning van de gemeentelijke ombudsman is in 2010 de heer drs. R. Gerritsen benoemd tot ambtelijk onderzoeker.

Procedure en gegevens gemeentelijke ombudsman
De wet schrijft ook voor dat een klacht in principe eerst bij de gemeente wordt ingediend. Hoe de gemeente omgaat met klachten die bij haar worden ingediend vindt u op de pagina interne klachtenregeling.

Als u niet tevreden bent over de manier waarop de gemeente uw klacht heeft afgehandeld kunt u een schriftelijk verzoek indienen bij de onafhankelijke gemeentelijke ombudsman om uw klacht aan een eindoordeel te onderwerpen.

Uw verzoek moet u dan richten aan de gemeentelijke ombudsman maar u stuurt de brief naar het gemeentehuis. De gemeentelijke klachtencoördinator zorgt dan dat de brief bij de ombudsman komt. De adressering luidt dus:
Gemeentelijke ombudsman
ter attentie van de klachtencoördinator
Postbus 9000,
6600 HA Wijchen

Taak
De ombudsman heeft tot taak bij te dragen aan goede verhoudingen tussen gemeente en burgers door:

• Aanvullende rechtsbescherming te geven via het uitspreken van een oordeel over gedragingen van de gemeente. Deze bescherming is aanvullend omdat de burger al het wettelijk recht heeft om te klagen bij de gemeente, en bovendien in beginsel de eis geldt dat de burger zijn of haar klacht eerst bij de gemeente kenbaar moet maken voordat de ombudsman haar kan behandelen.
  Het oordeel van de ombudsman is bindend voor klager en gemeente.
• Bemiddeling of interventie. Hierbij wordt geen volledig onderzoek met einduitspraak ingesteld, maar probeert de ombudsman via overleg het proces tussen bestuur en burger weer in goede banen te leiden. In bijzondere gevallen kan de ombudsman ook al in de fase van interne klachtbehandeling tussenbeide komen.
• Preventie. De ombudsman kan de gemeente een aanbeveling geven voor toekomstig gemeentelijk handelen, of op eigen initiatief een onderzoek naar misstanden beginnen.

Toegepaste normen
Bij de beoordeling van een klacht toetst de ombudsman het gemeentelijk handelen aan een aantal normen voor behoorlijk optreden.

Deze behoorlijkheidsvereisten zijn ontwikkeld door de Nationale ombudsman. Ze zijn gebaseerd op vier hoofdbeginselen, te weten:

• Grondrechten.
• Materiële behoorlijkheid
• Formele behoorlijkheid en zorgvuldigheid.

Voorbeelden van grondrechten waaraan de gemeente niet mag tornen zijn het gebod van gelijke behandeling van burgers, en het recht op privacy.
Onder materiële behoorlijkheid kan onder meer worden verstaan het verbod van misbruik van bevoegdheden, het vereiste van redelijke belangenafweging en het beginsel dat gewekt vertrouwen moet worden gehonoreerd.
Tot de formele behoorlijkheid kan het recht op hoor en wederhoor worden gerekend, en ook het vereiste van onpartijdig handelen. Zorgvuldigheid ten slotte betekent onder meer dat de gemeente niet treuzelt, geen slordigheden begaat, zich dienstbaar opstelt, en burgers op correcte en fatsoenlijke wijze tegemoet treedt.

Ontvankelijkheid verzoek?
De ombudsman zal eerst nagaan of het verzoek voldoet aan de wettelijke vereisten.
Het verzoek moet:

• Ondertekend zijn.
• Voorzien zijn van naam en adres.
• Een beschrijving bevatten van de gedraging of gedragingen waarover wordt geklaagd
• Aangeven hoe de gemeente zelf over de klacht heeft geoordeeld.

Soms is de ombudsman niet bevoegd, en soms niet verplicht een klacht te onderzoeken.

Niet bevoegd is de ombudsman onder meer als geklaagd wordt over algemeen gemeentelijk beleid of over een algemeen verbindend voorschrift. Ook als een bestuursrechter een uitspraak heeft gedaan over de gedraging waarover wordt geklaagd, of als daartegen een procedure loopt bij een andere rechter, is de ombudsman niet bevoegd.

Niet verplicht is de ombudsman onder meer als tegen de beklaagde gedraging ook formeel bezwaar kan worden gemaakt of gemaakt had kunnen worden. Ook hoeft de ombudsman de klacht niet te behandelen als deze niet binnen een jaar na de gemeentelijke afhandeling wordt ingediend.
Let wel, de ombudsman is in dit soort gevallen niet verplicht maar blijft wel bevoegd om de klacht te behandelen.

Het verloop van het onderzoek door de ombudsman
Als de ombudsman besluit de ingediende klacht te onderzoeken, zal het proces er in eerste instantie op gericht zijn alle van belang zijnde feiten duidelijk te krijgen. De ombudsman zal de indiener van de klacht in de gelegenheid stellen een mondelinge toelichting te geven. Ook aan de gemeente zal de ombudsman om informatie vragen. De ombudsman zal stukken bij de gemeente opvragen of ook zelf dossieronderzoek doen.
De ombudsman kan een gesprek beleggen waarbij klager en een vertegenwoordiger van de gemeente beiden aanwezig zijn.

Als voor de ombudsman de feiten duidelijk zijn wordt hiervan een verslag van bevindingen opgesteld. Klager en gemeente kunnen hier op reageren. De ombudsman zal deze reacties zo nodig verwerken.

De volgende stap bestaat eruit dat de ombudsman de feiten afweegt tegen de hiervoor bedoelde behoorlijkheidsvereisten. De vraag is dan of de gemeentelijke gedraging waarover wordt geklaagd al dan niet is strijd is met die eisen.

De ombudsman zal het oordeel hierover vastleggen in een uitspraak. Die uitspraak wordt bekend gemaakt aan klager en gemeente. Ook maakt de ombudsman een openbare versie van deze uitspraak. De openbare versie is anoniem, dit wil zeggen dat er geen namen in worden genoemd.