Jacobskruiskruid

De plant is giftig door de cumulatieve (ophoping van hoeveelheid) eigenschap van het gif. Bestrijding van de plant is mogelijk door een afgestemd maairegiem waarbij het maaisel wordt afgevoerd. De gemeente Wijchen heeft sinds het voorjaar het maairegiem aangepast. Het twee keer maaien/klepelen van de bermen in juni en september is de beste manier om de schade door giftigheid zo veel mogelijk te beperken. Daarnaast heeft de gemeente Wijchen het afsprakendocument met de provincie Gelderland ondertekend.

Uiterlijk
Jacobskruiskruid (Senecio Jacobea L.) is een 30 tot 90 cm hoge plant welke in de zomer goed te herkennen is aan de helder gele bloempjes. Buiten het bloeiseizoen is de plant te herkennen aan de rozetvorm op de grond. Één plant kan duizenden zaden voortbrengen, die door de wind kilometers kunnen worden verspreid. Het Jacobskruiskruid is een kruid dat zich verspreidt doordat de pluizige zaadjes door de wind kilometers ver worden meegevoerd.

Het Jacobskruiskruid is giftig voor ondere andere paarden, pony’s, ezels, koeien, varkens, geiten en schapen. Als de dodelijke hoeveelheid is bereikt sterft het dier. Bij het grazen wordt het kruid door runderen gemeden, behalve bij schaarste aan andere planten. In de vorm van hooi of kuilvoer wordt de plant niet meer door de dieren herkend. Het ziektebeeld kan bestaan uit loomheid, gewichtsverlies, diarree, geen eetlust en veel drinken.

Voorkomen
De plant komt voor in wegbermen, langs bosranden, op natuurterreinen en onbewerkte terreinen. Hoe schraler de grond des te beter voor het Jacobskruiskruid en des te meer komt het voor. De plant komt in alle streken van Nederland voor, met name in gebieden waar de grond erg droog is.

Gevolgen van giftige plant
De plant is giftig voor ondere andere paarden, koeien, varkens, geiten, schapen en de mens. Het grootste gevaar is dat het gif een cumulatieve werking heeft. Dat betekent dat het gif permanent wordt opgeslagen in de lever. Tegengif bestaat er niet. Als de dodelijke hoeveelheid (3-7% van het lichamelijk gewicht) is bereikt, sterft het dier. Zowel bloeiend als gedroogd is het kruidgewas gevaarlijk omdat het de lever van dieren aantast. Als te veel van het Sint-Jacobskruiskruid wordt gegeten, kunnen paarden en rundvee er zelfs dood aan gaan. Toch zullen de dieren de planten niet snel eten, zeker niet als er voldoende mals gras in de wei staat. De dieren mijden het kruiskruid vanwege de geur.

Beheer en beleid
Jacobskruiskruid komt in de gemeente Wijchen sporadisch voor. Het huidige bermbeheer sluit aan bij een goede bestrijding van de plant. Het Jacobskruiskruid kan op meerdere manieren bestreden worden.

• Op een chemische manier, hierbij bestrijdt men echter tevens de Sint Jacobsvlinder die effectief is bij het tegengaan van de plant.
• Door een effectief maairegiem kan de zaadverspreiding en daardoor de verdere uitbreiding van het Jacobskruiskruid bestreden worden.
• De plant kan handmatig met handschoenen verwijderd worden. Dit kost echter veel tijd en de verwijderde plant zal afgevoerd en verbrand moeten worden.

Op plaatsen waar het kruid geen risico oplevert voor vee en waar het niet in de buurt staat van bebouwing en terreinen die intensief door mensen worden gebruikt, wil de gemeente de soort in stand houden. Dit vanwege ecologische waarde van de plant voor insecten en het ecologische bermbeleid. Agrariërs doen er tijdens het maaien van het gras verstandig aan ervoor te waken dat het kruid tussen het maaisel terechtkomt dat wordt gebruikt als kuilvoeder.

Bermbeheerplan
Jacobskruiskruid komt in onze gemeente sporadisch voor. In het voorjaar van 2005 hebben we het bermbeheerplan aangepast. Alle bermen worden nu minimaal twee keer per jaar geklepeld of gemaaid. De eerste klepel-/maaibeurt vindt vóór augustus plaats. Het huidige bermbeheer sluit aan bij een bestrijding van de plant.

Het bermbeheer is gericht op natuur-/beeldkwaliteit waarbij de kosten laag blijven en de verkeersveiligheid verhoogd wordt en gewaarborgd blijft. In de bermen zijn meerdere in bepaalde mate giftige kruiden aanwezig. Vanuit beheersmatig aspect gezien wordt de plant bestreden met het huidige maairegiem. Het is wel een lastig te bestrijden plant. Zaden kunnen jarenlang in de grond blijven alvorens te ontkiemen. Ieder jaar tijdig maaien voorkomt verspreiding van het zaad.

Maatregelen gemeente en provincie
Doordat de plant giftig is, hebben beheerders besloten om het risico van deze giftigheid te beperken. De gemeente en andere terreinbeheerders binnen de gemeentegrenzen worden geacht de richtlijnen van de provincie te volgen en zijn hiervoor benaderd door de provincie. De gemeente Wijchen heeft hiervoor het afsprakendocument met de provincie Gelderland ondertekend.

Ook zijn er regels opgenomen om te voorkomen dat het giftige Jacobskruiskruid terechtkomt in het veevoer. Bij veevoer kan men denken aan hooi of kuilvoer, maar ook aan gras dat in de nazomer verdroogt waardoor grazende runderen en paarden het giftige plantje niet meer herkennen. Een van de afspraken is dus ook dat hooi met deze plantensoort niet op de markt wordt gebracht.

Een en ander impliceert dat we belanghebbenden als eigenaren, gebruikers en/of beheerders van aangrenzende gronden kunnen aanspreken op hun verantwoordelijkheid inzake de beheersing van het Jacobskruiskruid.

In het afsprakendocument is aangegeven dat Jacobskruiskruid niet voor alle dieren een giftige plant is. Tevens kan door verschillende maatregelen de aanwezigheid en verdere verspreiding van de plant voorkomen worden. Bij het opnemen van het provinciale beleid in de APV, is er voor de bewoners van de gemeente Wijchen een plicht om aan bestrijding van de plant te voldoen. De plant moet overal waar het overlast kan veroorzaken bestreden worden.

Heeft u vragen, dan kunt u contact opnemen met wijkbeheer via telefoonnummer (024) 649 25 55 of via het meldingsformulier.