Pagina opties

Groter
A A

Natuur

 Hieronder vindt u meer informatie over de Wijchense natuur.

Wijchens Meer

Oude riviertak

Het Wijchens Meer is restant van een oude riviertak.

Het was tot enkele eeuwen voor het begin van de jaartelling zelfs de hoofdstroom van de Maas, die haar loop rond die tijd verlegde naar het zuiden. De zijtak - het Wijchens Maasje - bleef wel bevaarbaar tot ver in de middeleeuwen. De combinatie van het rustige Wijchens Maasje en de hoger gelegen oevers vormde een ideaal woongebied.

Imposante villa

In de Romeinse tijd verrees op deze oever een imposante villa, prachtig gelegen met uitzicht op het Wijchens Meer. Onlangs zijn bij archeologisch onderzoek op de Tienakker sporen van die villa teruggevonden. De villa was van alle gemakken voorzien, zoals vloerverwarming en luxe servies. Een teruggevonden bronzen kraan maakt duidelijk dat de bewoners ook stromend water hebben gehad. Waarschijnlijk kende de villa ook een verwarmd badgebouw met vloermozaïeken en muurschilderingen.

Romeinse overblijfselen

Ook in het Wijchens Meer zijn Romeinse overblijfselen gevonden, zoals stenen visnetverzwaringen, bouwmateriaal en houten palen. Misschien horen die palen bij een kade, aanlegsteiger of brug.

In de 4e en 5e eeuw namen de Franken bezit van de omgeving. Ze waren net als de Romeinen gecharmeerd van deze plek bij het Wijchens Meer en vestigden zich op en rond het terrein van de verlaten villa. Ze begroeven hun doden iets noordelijker, op de huidige Markt. Daar zijn circa 900 graven ontdekt uit de 5e t/m 7e eeuw. Deze nederzetting ontwikkelde zich in de loop der eeuwen tot het huidige Wijchen. In eerste instantie breidde de nederzetting zich uit op de hoge strook langs het Wijchens Meer, pas daarna naar noordwaarts naar het huidige, middeleeuwse centrum. Daar zijn ook de Markt en het kasteel te vinden.

Voetveer en dam

Naar het zuiden toe bleef het Wijchens Meer eeuwenlang een barrière. Daarom is in de 19e eeuw een voetveer aangelegd. Pas in 1914 legde men in het Wijchens Meer een dam aan, de eerst vaste oeververbinding. De grootschalige nieuwbouw op de zuidelijke oever is van de laatste tientallen jaren.

Wijchens Ven

Dit langgerekte water is eigenlijk geen ven, maar een rivierarm uit de voorlaatste ijstijd (± 100.000 jaar geleden).

De gletsjers en stuwwallen in het noorden dwongen Maas en Rijn tot een zuidelijkere loop dan nu. Samen persten ze zich onderlangs de stuwwal en sleten bijvoorbeeld ook het huidige brede dal van de Niers bij Gennep uit. Ook het Wijchens Ven is een deel van deze oerrivier.

Na de ijstijd slibde de rivier geleidelijk dicht met veen, dat de plaatselijke boeren in de afgelopen eeuwen hebben gestoken als brandstof. 'Wijchens Ven' is dan ook een verbastering van 'Wijchens Veen'.

In de 18e eeuw was er een speciale regeling voor de inwoners van Wijchen, zodat het turfsteken zonder al te veel ruzie zou verlopen. Het gat vulde zich weer met water, zodat de ‘rivier’ weer teruggekomen lijkt in het landschap.

Het Wijchense Ven blijkt al bewoond sinds de steentijd, zo'n 7000 jaar geleden, met name de duinen op de zuidelijke oever. Zowel in de bronstijd als in de ijzertijd stonden hier een of twee houten boerderijen. Opvallend is dat de bewoning stopt in de Late ijzertijd, ongeveer bij de komst van de Romeinen. Dat gebeurt ook op andere plekken in de directe omgeving, zoals op de Berendonck, op de Broekkant in Overasselt en op de Woord in Wijchen-Zuid. De reden voor het verdwijnen van de bewoning is een mysterie. Misschien zijn de oorspronkelijke bewoners verdreven, maar het is ook mogelijk dat ze uit vrije wil zijn verhuisd, bijvoorbeeld omdat hun akkers onklaar waren geworden door stuifzand.

In 2005 is het ven nog een keer uitgediept, maar ditmaal om een heel andere reden. Omdat het ven werd gebruikt als overstort van rioolwater, was het slib op de bodem flink vervuild geraakt. In acht maanden tijd is ruim 100.000 kubieke meter slib uit het ven gehaald. Ook werd munitie uit de Tweede Wereldoorlog gevonden en onschadelijk gemaakt. Daaronder bevond zich ook een Duits vliegtuig dat tijdens de Tweede Wereldoorlog in het ven is gestort. Het overtollige rioolwater gaat voortaan niet meer rechtstreeks het Wijchens Ven in, maar wordt eerst geleid naar bezinkbassins. Daardoor is het water in het Wijchens Ven sinds 2006 weer schoon. Het terrein is een belangrijk natuurreservaat waar onder andere Galloway-runderen zijn uitgezet. Op de noordoever is een golfterrein aangelegd.